#ทำไมการไฮไลท์หนังสือไม่ได้ช่วยให้เราเข้าใจ_และจำได้

วิธีที่หลายๆคนใช้ในการช่วยความจำ และความเข้าใจกับการอ่านหนังสือคือ การไฮไลท์ ซึ่งเป็นเทคนิคที่ง่าย และใช้กันอย่างกว้างขวาง แต่ถ้าทำไม่ถูกหลักจะทำให้ได้ผลดีน้อยกว่าที่ควร และอาจจะก่อให้เกิดผลร้ายซึ่งตรงกันข้ามกับเป้าหมายของการอ่านหนังสือ

ถ้าคุณเคยไฮไลท์หนังสือที่คุณอ่านแล้วพบว่าจำไม่ได้หรือไม่เข้าใจ แม้ว่าจะอ่านที่ไฮไลท์ไว้หลายรอบแล้วก็ตาม คำอธิบายข้างล่างนี้อาจช่วยคุณได้

เหตุผลหลักๆ  3 อย่าง ที่อาจจะช่วยอธิบายการจำไม่ได้ หรือความไม่เข้าใจคือ

1. การไฮไลท์นั้นทำให้เราเลือกที่จะปักหมุด หรือเน้นเนื้อหาเฉพาะส่วนนั้น แทนการทำความเข้าใจกับมัน การปักหมุดหรือเน้นย้ำทำให้เราสามารถกลับมาอ่านซ้ำได้ง่าย แต่ข้อมูลนั้นก็ยังอยู่ในหนังสือ ไม่ได้รับการวิเคราะห์หรือทำความเข้าใจ ซึ่งเป็นกระบวนการที่ช่วยนำเนื้อหาจากหนังสือนั้น บันทึกลงไปในหน่วยความจำในสมองของเรา
2. การไฮไลท์ทำให้เราจดจ่อกับสิ่งที่ไฮไลท์ ซึ่งทำให้เราขาดการมองภาพรวม และไม่รู้จุดอ่อนของตนเอง การที่ไม่สามารถปะติดปะต่อเนื้อหาในแต่ละส่วนเข้าด้วยกันได้นั้น คือสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เราจำไม่ได้หรือไม่เข้าใจ อย่างที่ผมได้เคยเขียนไว้ก่อนหน้านี้ในหัวข้อเรื่อง #เทคนิคการเรียนเก่ง การมองภาพรวม การตั้งคำถามต่างๆ แทนการไฮไลท์เพื่อมาอ่านทีหลังนั้น มีส่วนอย่างมากต่อการเรียนรู้อย่างเข้าใจและจำได้
3. Everything is important - ทุกอย่างสำคัญหมด การไฮไลท์มากเกินไปเพราะเราคิดว่าเนื้อหาทุกอันสำคัญนั้น อาจจะกลายเป็นการเสียเวลาไฮไลท์เนื้อหาไปโดยเปล่าประโยชน์ เพราะสุดท้ายแล้วไม่มีสิ่งใดเลยที่โดดเด่นขึ้นมาเพื่อช่วยให้เราจดจำ

แต่การไฮไลท์นั้นไม่ใช่สิ่งที่แย่เสมอไป… แต่เราต้องไฮไลท์อย่างชาญฉลาด

แล้วจะทำอย่างไรให้การไฮไลท์นั้นได้ผล?

เทคนิคง่ายๆที่จะช่วยให้การไฮไลท์ของเราได้ผลก็คือ

1. ไฮไลท์ต่อเมื่อเราเข้าใจเนื้อหาแล้ว นั่นหมายถึงเมื่อเรามองเห็นภาพรวมและเข้าใจถึงใจความหลักของเนื้อหานั้นได้แล้ว เราจะสามารถเลือกไฮไลท์ในส่วนที่สำคัญๆจริงๆ ไม่ใช่อ่านไปไฮไลท์ไปทั้งๆที่ยังไม่ได้ทำความเข้าใจกับเนื้อหาที่กำลังอ่านอยู่นั้นเลย
2. ไฮไลท์เฉพาะที่จำเป็นจริงๆ เช่น ประโยคที่เป็นใจความหลัก คำนิยามต่างๆ และคำเฉพาะ ซึ่งแต่สะส่วนนี้สามารถใช้ไฮไลท์ด้วยสีที่แตกต่างกัน (แต่ไม่ควรเยอะจนเกินไป เพราะจะเป็นการให้งานเพิ่มกับสมองของเราในการจำว่าสีต่างๆนั้นหมายถึงอะไร) หรืออาจจะเป็นการขีดเส้นใต้ การวงกลมเข้ามาร่วมกับการไฮไลท์

เมื่อทำเช่นนี้ เราจะเห็นความแตกต่างอย่างเห็นได้ชัด เมื่อเรากลับมาอ่านทบท่วนในส่วนที่เราไฮไลท์ไว้ เราจะสามารถนึกถึงภาพรวมและเข้าใจถึงเนื้อหานั้นๆได้อย่างดีและในเวลาอันสั้น

สุดท้ายนี้ผมขอจบด้วยคำพูดของ Mulcahy-Ernt and Caverly (2009) ที่ได้กล่าวไว้ว่า

“เราไม่ควรสอนการไฮไลท์ให้กับนักเรียนที่ขาดความสามารถในการวิเคราะห์ใจความสำคัญ”

การมองเห็นภาพรวม เข้าใจใจความหลักนั้นจะช่วยให้เราจำเนื้อหาต่างๆได้ดีกว่าและยาวนานกว่า