#บันไดแห่งความจำและการเรียนรู้

 

ในตอนที่ 1 และ 2 ผมได้พูดถึงเทคนิคช่วยจำ 4 เทคนิคด้วยกันคือ

1. การทบทวน 5 ขึ้นตอน
2. การเชื่อมโยง
3. การใช้ประสาทสัมผัสต่างๆ
4. การมีสมาธิ

วันนี้เรามาดูอีกเทคนิคสู่ความจำอันเป็นเลิค คือ #ขั้นบันไดแห่งความจำและการเรียนรู้

ซึ่งสามารถนำไปใช้ร่วมกันเทคนิคข้างบนทั้ง 4 อย่างเพื่อการเรียนที่มีประสิทธิภาพและช่วยให้เราจำได้ดีขึ้น เร็วขึ้น และนานขึ้น

ขั้นบันไดแห่งความจำและการเรียนรู้นั้นพูดถึง "ความสัมพันธ์ของวีธีการเรียนกับปริมาณของเนื้อหาที่จำได้" หรืออีกพูดอีกแนวหนึ่งก็คือ "วีธีเรียนแต่ละแบบมีผลต่อการจำของเราอย่างไร"

ขั้นบันไดแห่งความจำและการเรียนรู้นี้สามารถแบ่งได้เป็น 3 ขั้นหลักๆด้วยกันคือ

ขั้นพื้นฐาน

คือการ ‘รับข้อมูล’ ขั้นตอนนี้ง่ายที่สุดที่จะทำ แต่ยากที่สุดที่จะจำ สามารถทำได้โดยการ ‘อ่าน’, ‘ฟัง’ และ ‘ดู’

ขั้นที่สอง

คือการ ‘ส่งข้อมูล’ ขั้นตอนนี้ยากขึ้นมาหน่อย แต่จะช่วยให้เราจำได้เร็วขึ้นและดีขึ้น สามารถทำได้โดยการ ‘พูด’ และ ‘ทำหรือลงมือปฏิบัติ’

ขั้นสุดสามหรือขั้นสุดท้าย

คือ ‘การสอน’ ซึ่งเป็นขั้นที่ยากที่สุด แต่จะทำให้เราจำได้ดีที่สุด สามารถทำได้โดยการ ‘สอน’ ผู้อื่น เพราะกว่าเราจะสอนได้ เราต้องทำทั้งหมดในขั้นพื้นฐานและขั้นที่สองซึ่งก็คือ การอ่าน, ฟัง, ดู, ทำหรือลงมือปฏิบัติ

ยกตัวอย่างคือ ครูและอาจารย์ผู้สอนย่อมสามารถทำข้อสอบได้ดีกว่านักเรียน ไม่ใช่เพราะเป็นผู้ออกข้อสอบ แต่เพราะการที่จะสอนใครได้นั้นผู้สอนต้องเรียนมาก่อน วิเคราะห์ สรุป และเรียบเรียงเนื้อหาให้เชื่อมโยงและเข้าใจได้ง่ายสำหรับผู้เรียนนั่นเอง

--------------------------------------------

จากรูปภาพบันไดแห่งความจำและการเรียนรู้ อธิบายได้ว่า การอ่านจะช่วยให้เราจำได้ 10% การฟังช่วยให้เราจำได้ 20% และการดูจะช่วยให้เราจำได้มากกว่าที่ 40%

ตัวเลขทั้งหมดนี้อาจจะแปลผันมากน้อยได้ แต่ใจความสำคัญคือการเปรียบเทียบให้เห็นว่า เราเรียนได้ดีกว่าและจำได้มากกว่าจากการดู หรือใช้ประสาทสัมผัสทางการมองเห็นมากกว่าการฟังหรือการอ่านเพียงอย่างเดียว โดยทั้งสามวิธีนี้จัดอยู่ในกลุ่มของการ ‘รับข้อมูล’

การเรียนให้ได้ผลยิ่งขึ้นและจำได้มากกว่า ผู้เรียนต้องไม่เพียงแต่ ‘รับ’ ข้อมูลเท่านั้น แต่ต้องทำร่วมกับการ ‘ส่ง’ ข้อมูลต่อ ด้วยการ ‘พูด’ หรือนำข้อมูลนั้นไป ‘ทำหรือปฏิบัติจริง’ นั่นเอง

ขั้นสูงสุดของวิธีของการเรียนรู้และพัฒนาความจำคือการที่เรานำข้อมูลที่เรา’รับมา’ นั้น  ‘ส่งต่อ’ ไปให้ผู้อื่นผ่านการ ‘สอน’ ซึ่งเป็นการนำทั้ง 3 ขั้นมาปฏิบัติจริง (อ่าน,ฟัง, ดู, พูด, ทำ, สอน) ซึ่งผลลัพธ์ก็คือความจำอันเป็นเลิศ เพราะการที่เราสามารถสอนผู้อื่นได้นั้น หมายความว่า เราต้องจดจำและเข้าใจเนื้อหานั้นๆได้เป็นอย่างดี จนเราสามารถถ่ายทอด สอนผู้อื่นให้เข้าใจเนื้อหานั้นได้

ทุกคนสามารถมีความจำที่ดีได้ สอบได้คะแนนดี ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพได้ ด้วย 3 ขั้นตอนง่ายๆนี้ ซึ่งไม่ใช่สูตรลึกลับอะไรเลย

 

เนื้อหาเรื่อง “ขั้นบันไดแห่งความจำและการเรียนรู้” นี้ผมได้อ้างอิงจากทฤษฏี The Cone of Experience หรือ กรวยแห่งประสบการณ์(หรือการเรียนรู้) ที่ Edgar Dale (ค.ศ. 1946) ท่านใดสนใจสามารถค้นหาและศึกษาเพิ่มเติมได้ครับ

สุดท้ายนี้…

ความจำเป็นพื้นฐานสำคัญของการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ

… และการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ต้องมีเทคนิคที่ดี ที่ใช้ได้ผล

ลองนำเทคนิคสู่ความจำอันเป็นเลิศไปปรับใช้ดูนะครับ